DUHOVITE REFLEKSIJE ŽELJKA  RUTOVIĆA – Prof. dr Draško Došljak

Prof. dr Draško Došljak

DUHOVITE REFLEKSIJE ŽELJKA  RUTOVIĆA

                                                                                                                   „Ima li ateista među vjernim čitaocima“?

                                                                                                                                                                           (Željko Rutović)

Aforizam zahtijeva izuzetnu misaonu preciznost, jezičku sažetost i sposobnost da se u nekoliko riječi izrazi duboka istina o čovjeku i svijetu, što potvrđuje i Željko Rutović u svojoj knjizi „Postumno“: „Aforizam je skratio priču“, „Aforizam je duši hedonizam, a vlasti cinizam“.

Rutovićevi aforizmi nijesu samo duhovite opaske, već snažne refleksije o savremenom društvu, moralu i ljudskoj prirodi:

„Nemamo mi klikera za ovoliko rupa“

 „U početku bijaše riječ. I nikad više!“

„Biću kratak. Mrš“.

„Svaki vakat zna za lakat“.

„Šubara je mrka kapa“.

„Alal vjera ateisti“.

Aforizmi Željka Rutovića polaze od svakodnevice, ali je prevazilaze prodornom ironijom i filozofskom dubinom. On prepoznaje paradokse savremenog čovjeka, raskorak između riječi i djela, ideala i stvarnosti. U njegovim aforizmima prisutna je kritika društvenih pojava: licemjerja, pohlepe, zloupotrebe moći i duhovne praznine, ali ona nikada nije gruba ili banalna.  Rutović kritikuje lirično, ali precizno, ostavljajući čitaoca da sam donese svoj zaključak:

„U početku bijaše riječ. I nikad više!“

 „Crn je njegov si-vi“.

„Zagradi pa vladaj“.

„Šamar je široke ruke“.

Vrijednost aforizama Željka Rutovića leži  u njihovoj višeslojnosti. Jedna kratka rečenica često otvara prostor za različita tumačenja i duže razmišljanje. Njegov aforizam ne iscrpljuje se u trenutnom utisku, već nastavlja da živi u svijesti čitaoca. Upravo u toj sposobnosti da „malo kaže, a mnogo znači“ leži snaga njegove filozofske misli:„Jedni bi u Evropu sjutra, a drugi bi SAD“.

Jezik kojim se Rutović služi  u ovoj knjizi aforizama je, očekivano, izbrušen. Nema suvišnih riječi, svaka ima svoju težinu i funkciju. Ironija i paradoks su stilska sredstva, ali nikada sami sebi svrha. Oni služe da naglase istinu, često bolnu, ali nužnu. Rutovićev aforizam ne zabavlja samo radi zabave, već podstiče na samopreispitivanje i moralnu budnost:

 „Zdravo se hrane a masno lažu“.

„Samo Rihter drma svijetom“.

„Obraz često zakasni na lice mjesta“.

„Umjesto stavova izgrađivao je stanove“.

„Ispravljajući krivu Drinu, stigli su do Haga“.

Živimo u vremenu brzih informacija i površnih sudova, zato ovi aforizmi Željka Rutovića predstavljaju dragocjen podsjetnik na važnost mišljenja i odgovornosti prema izgovorenoj riječi. Njegova aforistička misao poziva čitaoca da udahne, zastane, promisli i sagleda svijet iz drugačijeg ugla – filozofskog, misaonog, etičkog… To je i cilj Rutovićevih aforizama i ove njegove intelektualno vrijedne knjige „Postumno“, ispisane oštrim reflektorom istine. Zato je Željko Rutović i aforističar  koji afirmiše aforizam kao društveni lijek.  

Knjiga aforizama „Postumno“ odražava stanje u društva, politici, slika ljudsku glupost i paradokse svakodnevice. Rutovićevi aforizmi ne štede nikoga – ni vlast, ni narod, ni pojedinca. Oni su ogledalo i kritika – pokazatelj u kakvom društvu živimo i kakvi smo mi sami u tom društvu. Njegovi aforizmi su munje duha  –  osvjetljavaju mrak gluposti, licemjerja i nepravde. Čitajući ovu knjigu, ne možemo a da se ne nasmijemo – često kroz gorak osmijeh – jer shvatamo da se u svakoj šali krije istina, a u svakom aforizmu – lekcija. I to: lekcija pojedincu i lekcija cijelom društvu.

Jedan Rutovićev aforizam glasi: „Ima li ateista među vjernim čitaocima“? Nakon iščitavanja ove knjige, možda bi, odgovor mogao biti i njegov drugi aforizam: „Zarez je pokrenuo stvari sa mrtve tačke“. Ili: “Ateisti se kite tuđom slavom“. 

Željko Rutović je i prije ove knjige aforizama stekao intelektualnu slavu, a knjigom „Postumno“ tu slavu samo potvrdio. Očekivano!