KOLUMNA – Gordan K. Čampar – PETAK TRINAESTI
Petak trinaesti
Na kalendaru, kao i svaki drugi datum, ali Petak 13. uvijek nosi neki posebni muk, kao da tog jutra i sunce stidljivije ulazi kroz prozor, a ljudi gledaju na koju će nogu kročiti i nesvjesno sporije otvaraju vrata novog dana.
Strah od ovog datuma ima čak i svoje ime: Paraskavedekatriafobija, inače zvuči komplikovanije od samog straha, ali opisuje prilično jednostavnu pojavu – nelagodu ili bojazan kada se u kalendaru spoje petak i taj famozni broj trinaest.
U mnogim zapadnim kulturama taj broj se odavno smatra u najmanju ruku „nezgodnim“, pa su i hoteli, avioni i zgrade ponekad preskakali trinaesti sprat, sobu ili sjedište.
Jedna od najčešće spominjanih istorijskih događaja vezanih za ovaj datum je Hapšenje templara 1307. Iako istoričari upozoravaju da veza između tog događaja i današnjeg praznovjerja nije sasvim dokazana, mada je priča dovoljno dramatična i intrigantna da se njoj uvijek rado vraćamo.
Zanimljivo je da nisu sve kulture jednako sumnjičave prema ovom datumu. U nekim zemljama broj trinaest nema negativno značenje, dok se u drugim više zazire od nekih drugih kombinacija datuma i brojeva.
Drugim riječima, strah često nije stvar sudbine nego; definitivno navike.
Možda je baš u tome pouka ovog dana. Petak trinaesti podsjeća koliko su ljudske priče snažne; jedna legenda, jedan istorijski događaj ili jedno vjerovanje mogu oblikovati način na koji gledamo na sasvim običan datum.
A kalendar, u suštini, samo broji dane.
Zato je moguće da je petak 13. zapravo običan dan sa neobičnom reputacijom, a reputacije, kao što znamo, ponekad govore više o ljudima nego o samim događajima.
